Jak określane są warunki płacenia alimentów?

płacenie alimentów

Wokół tematu alimentów powstało w naszym kraju wiele mitów i niejasności. Szerokie grono osób często nawet nie jest świadome, że może ubiegać się o tego typu wsparcie. Wciąż też niestety dochodzi do sytuacji, w których obowiązek alimentacyjny nie jest przestrzegany. Wyjaśniamy na czym polega płacenie alimentów i jak określane są warunki tej materialnej pomocy. Podpowiadamy również co można zrobić, gdy dana osoba uchyla się od udzielania obowiązkowego wsparcia swoich bliskich – niestety, częściowe lub nieterminowe płacenie alimentów to wciąż powszechne zjawisko.

Na czym polega płacenie alimentów?

Obowiązek alimentacyjny to konieczność dostarczania środków utrzymania określonym osobom w przewidzianych w prawie sytuacjach. Przez środki utrzymania można rozumieć nie tylko pieniądze, ale także np. wyżywienie i ubrania. W przypadku dzieci ważne są również środki na wychowanie, umożliwiające np. zdobywanie wykształcenia czy zachowania zdrowia. Warunki płacenia alimentów są ustalane w orzeczeniu sądu okręgowego bądź sądu rodzinnego. Należy podkreślić, że obowiązek ten może obejmować nie tylko rodziców dziecka, ale również innych członków rodziny – dziadków, pradziadków, dzieci, wnuków, prawnuków i rodzeństwo, choć nie wszyscy krewni zostaną obciążeni na takich samych zasadach. Alimenty mogą również dotyczyć osób niespokrewnionych.
Najwięcej spraw związanych z opłacaniem alimentów w naszym kraju dotyczy dzieci. Prawo jasno określa obowiązek utrzymania i wychowania przez rodzica dziecka, jeśli nie może ono utrzymywać się samodzielnie. Warto podkreślić, że w tym przypadku wsparcie materialne nie będzie uzależnione od tego, czy córka lub syn żyją w niedostatku. Rodzic musi zapewnić swojemu dziecku utrzymanie na pewnym poziomie aż do chwili, w której będzie ono w stanie finansować swoje potrzeby we własnym zakresie.
Wiele osób uważa, że obowiązek alimentacyjny wygasa, gdy dziecko osiąga pełnoletność. To błędne przekonanie. Wiek nie ma w tym przypadku znaczenia. Jeśli syn lub córka ukończyli 18. rok życia, ale nie są w stanie się samodzielnie utrzymać i dokładają należytych starań w celu osiągnięcia w przyszłości możliwości finansowania wszystkich swoich potrzeb, rodzic nadal będzie zobowiązany do płacenia alimentów.

Jak ustalane są warunki płacenia alimentów?

Utrzymanie oraz wychowanie dziecka leży w obowiązku obojga rodziców. Jeśli dziecko nie ma możliwości samodzielnego utrzymywania się, może zyskać prawo do alimentów od swojego rodzica. Zasady ubiegania się o tego typu wsparcie regulują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, natomiast obowiązek alimentacyjny nakłada sąd. Aby do tego doszło, zwykle należy złożyć pozew, do którego dołącza się szereg dokumentów, takich jak: odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, oświadczenie o uznaniu dziecka lub wyrok ustalający ojcostwo, wyrok rozwodowy, wyliczenie kosztów utrzymania czy zaświadczenie o zarobkach.
Trudno jednoznacznie określić liczbowo warunki płacenia alimentów. Ich wysokość może być różna – zależy od indywidualnej sytuacji zarówno dziecka, jak i osoby zobowiązanej do ich opłacania. Sąd najpierw sprawdzi, czy syn lub córka są w stanie utrzymać się samodzielnie. Stan ten dotyczy sytuacji, w której dziecko nie dysponuje majątkiem, wystarczającym na pokrycie kosztów jego utrzymania i nie pracuje, ponieważ wciąż się uczy.
Wysokość zobowiązania będzie zależeć także od stanu zdrowia oraz wieku dziecka. Wyliczając alimenty, sąd weźmie pod uwagę miesięczne wydatki, obejmujące m.in.: koszty wyżywienia, leczenia, ubioru, mieszkania, higieny osobistej, edukacji oraz rozrywki. Oczywiście – ostatecznie suma ta zostanie podzielona na pół, ponieważ obowiązek utrzymania spoczywa na obojgu rodzicach. Na płacenie alimentów w określonej wysokości wpływać będą także finansowe możliwości osoby zobowiązanej. Sąd zwróci uwagę na poziom jej zarobków, wielkość majątku i dodatki, takie jak renta czy emerytura.

Nieterminowe lub częściowe płacenie alimentów – jakie ma skutki?

Niestety, w Polsce wciąż wiele osób próbuje uchylać się od obowiązku alimentacyjnego. Powoduje to problemy finansowe dziecka i jego opiekuna. Komplikacje rodzi również nieterminowe płacenie alimentów. Na szczęście przepisy prawa pozwalają ścigać tego rodzaju dłużników. Muszą jednak zostać spełnione określone warunki. Nie wystarczy jednorazowe kilkudniowe opóźnienie lub częściowe płacenie alimentów przez jeden miesiąc. Dłużnik poniesie odpowiedzialność karną dopiero w sytuacji, w której dług alimentacyjny będzie stanowić równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych lub opóźnienie zaległego świadczenia, innego niż okresowe, wyniesie co najmniej trzy miesiące.
Gdy już jednak suma zaległych alimentów przekroczy łączną wartość trzech kolejnych świadczeń lub opóźnienie będzie większe niż trzy miesiące, dłużnikowi grozi kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Ostatnia z wymienionych kar może zostać wydłużona nawet do 2 lat, jeśli osoba, której należą się alimenty, z powodu zaniedbań zobowiązanego, będzie narażona na brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Nawet w przypadku zaniedbań związanych z częściowym płaceniem alimentów dłużnik może uniknąć kary. Wystarczy, że nie później, niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w roli podejrzanego opłaci w całości zaległe alimenty. Co istotne, zasada ta nie będzie miała zastosowania, jeśli wina oraz społeczna szkodliwość czynu wskazują przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.
Pozostaje jeszcze wyjaśnić, w jaki sposób zgłosić przestępstwo związane z częściowym lub nieterminowym opłacaniem alimentów. Ściganie dłużnika może nastąpić na wniosek pokrzywdzonego, wniosek organu pomocy społecznej lub organu, który podejmuje działania wobec takiej osoby. W sytuacji, w której windykacja alimentów będzie bezskuteczna, uprawniona do ich pobierania osoba może ubiegać się o odpowiednie świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego. W tym przypadku jednak maksymalna kwota finansowego wsparcia wynosi 500 zł.