Jak wygląda rozdzielność majątkowa w czasie separacji?

Rozdzielność majątkowa w czasie separacji - kancelaria prawna

W życiu każdego małżeństwa prędzej czy później przychodzi kryzys. Oczywiście większość z nich udaje się przezwyciężyć, jednak zdarzają się sytuacje, w których dalsze wspólne życie nie jest możliwe, bądź w których małżonkowie sami dochodzą do wniosku, że po prostu powinni się rozstać. Wówczas pojawia się myśl o rozwodzie – aczkolwiek należy pamiętać, że nie jest to jedyne rozwiązanie. Czasem – zwłaszcza wówczas, gdy współmałżonkowie chcą spróbować rozwiązać pojawiające się trudności – warto pomyśleć o separacji. Przy czym zarówno separacja prawna, jak i jedynie faktyczna wiążą się z różnego rodzaju wyzwaniami, w tym o charakterze majątkowym – także wówczas, gdy małżonkowie w czasie trwania swojego związku zdecydowali się na rozdzielność majątkową. Jakie są więc majątkowe skutki orzeczenia separacji?

Separacja a rozdzielność majątkowa - porady prawne

Ustrój rozdzielności majątkowej

Zanim odpowiemy na pytanie czym charakteryzuje się relacja na linii separacja faktyczna a rozdzielność majątkowa, trzeba zastanowić się co to w ogóle jest ustrój rozdzielności majątkowej, bardzo często określany mianem „intercyzy”. Zgodnie z art. 51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Istotą rozdzielności majątkowej jest więc zachowanie przez każdego z małżonką osobnej własności właściwie wszystkich składników swojego majątku: zarówno nabytych przed zawarciem małżeństwa, jak i w czasie jego trwania.

W każdym razie ustrój rozdzielności majątkowej powstaje tylko na podstawie umowy zawartej pomiędzy małżonkami, której jednym z podstawowych skutków jest wyłączenie ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej. Zresztą trzeba pamiętać, że małżonkowie mają prawo zawrzeć tego rodzaju kontrakt na każdym etapie trwania swojego małżeństwa, stąd nie ma przeszkód, aby sporządzić „intercyzę” nawet wiele lat po zawarciu samego związku. Oczywiście zawarcie omawianej tu umowy pociąga za sobą poważne skutki przy rozwodzie oraz w razie orzeczenia separacji. Jednak już teraz warto zasygnalizować, że omawiane w dalszej części zależności nie zachodzą pomiędzy separacją faktyczną a rozdzielnością majątkową.

Separacja prawna a separacja faktyczna – co warto wiedzieć?

Przede wszystkim należy wskazać, że separacja faktyczna nie jest tym samym co separacja prawna. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której małżonkowie decydują się na zaprzestanie prowadzenia wspólnego życia, w żaden sposób nie formalizując tej sytuacji – a więc po prostu nie składając wniosku do sądu o orzeczenie separacji. Stąd z separacją prawną mamy do czynienia dopiero wówczas, gdy uprawomocni się stosowne postanowienie sądu. Warto pamiętać, że wydanie postanowienia ustanawiającego pomiędzy małżonkami separację prawną możliwe jest jedynie po przeprowadzeniu rozprawy, podczas której sąd nakłania małżonków do pojednania. Natomiast do zainicjowania samego postępowania – co zostało już zasygnalizowane – potrzebne jest złożenie stosownego wniosku. Przy czym w sytuacji, gdy jeden z małżonków zażąda orzeczenia separacji a drugi rozwodu – i jego żądanie będzie uzasadnione – sąd orzeknie rozwód.

Skutki separacji

Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że separacja prawna pomiędzy małżonkami co do zasady pociąga za sobą takie same skutki, jak rozwód, jednak małżonkowie nie mogą zawrzeć nowego małżeństwa. Nie mają także prawa powrócić do nazwisk, które nosili przed zawarciem małżeństwa. Poza tym – jeżeli wymagają tego względy słuszności – małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy.

Tytułem przykładu można wskazać, że po orzeczeniu separacji ustaje obowiązek wspólnego pożycia małżonków czy wspólnego rozstrzygania o sprawach rodziny; małżonek pozostający w separacji nie może także dziedziczyć po swoim współmałżonku. W każdym razie najdalej idące skutki przedmiotowego postanowienia sądu dotykają sfery majątkowej – także w zakresie relacji, które można w skrócie określić, jako separacja a rozdzielność majątkowa.

Rozdzielność majątkowa podczas separacji faktycznej i prawnej

Separacja a rozdzielność majątkowa

Skoro separacja prawna wywołuje skutki analogiczne do rozwodu, oznacza to, że na mocy postanowienia sądu orzekającego separację ustaje pomiędzy małżonkami ustrój wspólności majątkowej. To z kolei otwiera możliwość przeprowadzenia podziału majątku wspólnego, w wyniku którego każdy z małżonków otrzyma przysługującą mu jego część, bądź ewentualnie spłatę za jej równowartość. Zasadę tę jednak stosuje się tylko wówczas, gdy pomiędzy małżonkami istniała wspólność majątkowa – czy to wynikająca z ustawy, czy też z umowy majątkowej małżeńskiej. W każdym razie kiedy zastanawiamy się nad relacją separacja faktyczna a rozdzielność majątkowa, należy pamiętać, że omawiane tu skutki separacji prawnej nie mają zastosowania do sytuacji, w której małżonkowie przestali ze sobą mieszkać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe, ale nie zdecydowali się na sformalizowanie tego stanu rzeczy. Stąd w przypadku rozpadu pożycia po prostu warto przeprowadzić separację lub rozwód.

Wpływ separacji na umowę rozdzielności majątkowej

Jeżeli natomiast małżonkowie zawarli majątkową umowę małżeńską, na mocy której ustanowili pomiędzy sobą rozdzielność majątkową separacja prawna w żaden sposób nie wpływa na treść tego kontraktu i jego wykonywanie. Z tego względu w takich przypadkach małżonkowie w separacji po prostu nadal zachowują własność swojego majątku i żaden z nich właściwie nie ma prawa zgłaszać jakichkolwiek roszczeń w stosunku do własności drugiego z małżonków. Z pewnością jest to jeden z ważnych argumentów na korzyść zawarcia takiej umowy. W przypadku rozpadu pożycia małżeńskiego prowadzącego do separacji, a najczęściej do rozwodu, intercyza właściwie uwalnia małżonków od szeregu problemów związanych z podziałem majątku. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku jest dobrym rozwiązaniem. Wiele zależy nie tylko od charakteru relacji łączących współmałżonków, ale również od ich sytuacji zawodowej czy biznesowej.