Jak założyć sprawę spadkową w sądzie?

pieniądze - koszty sprawy spadkowej

Gdy bliska osoba umiera, nie pozostawiwszy po sobie testamentu, członkowie rodziny uprawnieni do dziedziczenia po zmarłym mogą podjąć kroki mające na celu uznanie nabycia spadku. Prowadzą do tego dwie drogi: poświadczenie notarialne lub sprawa spadkowa w sądzie. Jak przygotować się do obu tych postępowań i jak przebiegają procedury? Wyjaśniamy też, ile trwa sprawa spadkowa, z jakimi kosztami się ona wiąże i gdzie uzyskać wsparcie, by szybko zakończyć postępowanie.

Jeżeli bliska osoba za życia nie dysponowała żadnymi składnikami majątku, takimi jak nieruchomości, papiery wartościowe czy przedmioty ruchome, nie ma oczywiście potrzeby przeprowadzania postępowania spadkowego. Często jednak rodzina, z chwilą śmierci jednego z jej członków, zyskuje prawo do posiadanego przez niego domu, gruntów, samochodu czy oszczędności. Formalne załatwienie wszystkich kwestii nie zawsze musi mieć swój finał w sądzie – w myśl obowiązującego prawa możliwa jest bowiem sprawa spadkowa u notariusza.

Poświadczenie dziedziczenia na drodze notarialnej

testament sprawa spadkowa

Na takie rozwiązanie warto zdecydować się w sytuacji, kiedy wszyscy spadkobiercy są znani i nie występuje pomiędzy nimi konflikt co do udziałów w spadku. Wówczas pracownik kancelarii notarialnej przygotowuje akt poświadczenia dziedziczenia, a cała sprawa spadkowa może zamknąć się już podczas pierwszego spotkania. Warunkiem do tego niezbędnym jest jednak osobiste stawiennictwo wszystkich spadkobierców. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że wydany przez notariusza akt poświadczający dziedziczenie ma dokładnie taką samą wartość, jak postanowienie sądu wydane w sprawie prawa do spadku.

Aby sprawa spadkowa u notariusza zakończyła się sporządzeniem stosownego aktu, niezbędne jest przygotowanie odpowiednich dokumentów, takich jak:

  • numer PESEL zmarłego oraz jego ostatnie miejsce zamieszkania (można przygotować unieważniony dowód osobisty lub stosowane zaświadczenie z urzędu gminy, lub miasta),
  • skrócone odpisy aktów urodzenia spadkobierców oraz ewentualnie odpisy skrócone aktu małżeństwa, w przypadku zawarcia przez nich małżeństwa i zmiany nazwiska,
  • odpis aktu małżeństwa małżonka spadkodawcy.

Jeśli spadkodawca przed śmiercią spisał swoją ostatnią wolę co do dysponowania majątkiem, sprawa spadkowa z testamentem wymaga również przekazania notariuszowi takiego dokumentu. Jeżeli rodzina zmarłego wie o innych testamentach, również jest zobowiązana poinformować o tym notariusza. Na spadkobiercach ciąży również obowiązek poinformowania o wszystkich nieruchomościach, których właścicielem lub współwłaścicielem był spadkodawca. Muszą oni także przygotować numery ksiąg wieczystych oraz wskazać sąd, który je prowadzi.

Ile kosztuje sprawa spadkowa u notariusza?

Poświadczenie dziedziczenia na drodze notarialnej wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty. W przypadku postępowania takiego jak notarialna sprawa spadkowa koszty uzależnione są m.in. od liczby spadkobierców. Opłata za protokół otwarcia i odczytanie testamentu wynosi 50 zł. Do tego trzeba doliczyć koszty protokołów przyjęcia lub odrzucenia spadku przez każdego spadkobiercę – 50 zł od każdej osoby oraz 100 zł za protokół dziedziczenia. Dodatkowo za każdy akt poświadczenia trzeba zapłacić 50 zł. Dochodzi jeszcze opłata za wypisy (6 zł za stronę, w zależności od liczby stron).

Chcąc poznać ostateczny koszt sprawy spadkowej u notariusza najlepiej wcześniej skontaktować się z wybraną kancelarią.

Sąd sprawa spadkowa – etapy postępowania

Spadkobierca lub spadkobiercy mogą również zdecydować się na drogę sądową w celu ustanowienia prawa do dziedziczenia po zmarłym oraz w sprawie o dział spadku. Warto zaznaczyć, że są to dwa odmienne postępowania. Sprawa spadkowa w sądzie ma miejsce zazwyczaj wówczas, gdy któryś ze spadkobierców nie chce stawić się u notariusza, odmawia wyjaśnień lub celowo wstrzymuje wszczęcie procedury spadkowej. Oczywiście skierowanie sprawy do sądu może być również dobrowolną decyzją spadkobierców i nie wynikać z żadnych konfliktów pomiędzy nimi. Do wszczęcia procedury konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku w sądzie rejonowym właściwym dla ostatniego miejsca pobytu spadkodawcy.

Złożenie wniosku o nabycie spadu po zmarłym

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym umożliwia założenie sprawy spadkowej. Musi być on kompletny i zawierać takie informacje jak:

  • dane osobowe wnioskodawcy oraz wszystkich pozostałych uczestników postępowania (spadkobierców),
  • imię i nazwisko spadkodawcy, jego ostatnie miejsce zamieszkania oraz datę i miejsce zgonu,
  • informację o składnikach spadku, które mają dziedziczyć poszczególni spadkobiercy,
  • informację o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przez poszczególnych spadkobierców.

Aby w sądzie mogła ruszyć sprawa spadkowa potrzebne dokumenty to również: akt zgonu spadkodawcy oraz akty stanu cywilnego osób wymienionych we wniosku. Sam wniosek powinien zostać dostarczony w tylu odpisach, ilu uczestników liczy prowadzona przez sąd sprawa spadkowa.

Weryfikacja wniosku

Po złożeniu wniosku o założenie sprawy spadkowej jest on weryfikowany pod kątem formalnym. Sąd sprawdza m.in. kompletność wszystkich załączników oraz danych zawartych w formularzu. Na tym etapie weryfikuje się również to, czy w sprawie tego samego spadkodawcy nie toczy się (bądź nie toczyło) inne postępowanie spadkowe. Ustaleniom podlega również to, czy w sprawie o spadek nie został wcześniej wydany akt notarialny poświadczający dziedziczenie. Jeżeli wniosek zawiera uchybienia, osoba składająca go zostaje wezwana na piśmie do uzupełnienia w ciągu 7 dni od otrzymania takiego wezwania.

Wyznaczenie terminu posiedzenia

Jeśli wniosek pod kątem formalnym nie zawiera uchybień, sąd wyznacza termin posiedzenia, informując o tym wszystkich jego uczestników. W przypadku takich postępowań jak sprawa spadkowa w sądzie obecność lub absencja na sali nie wpływają na przyznanie prawa do dziedziczenia. Pouczenie o obowiązku stawiennictwa lub jego braku znajduje się w treści zawiadomienia o dacie rozprawy.

Posiedzenie sądu i wydanie postanowienia

W trakcie posiedzenia organ prowadzący przesłuchuje strony oraz odbiera od nich tzw. zapewnienie spadkowe. Po wysłuchaniu wszystkich osób prowadzona przez sąd sprawa spadkowa zostaje zamknięta wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, określając proporcjonalnie udziały poszczególnych spadkobierców. Postanowienie staje się prawomocne z chwilą upłynięcia terminów zaskarżenia. Każda ze stron może odwołać się od treści orzeczenia, jeśli nie zgadza się z jego brzmieniem.

Sądowa sprawa spadkowa – koszty

Złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku to łączny koszt 55 zł. Za każdą stronę postanowienia spadkowego należy dodatkowo zapłacić 6 zł – już po prawomocnym zakończeniu postępowania. To ile kosztuje sprawa spadkowa, będzie zależało również od tego, czy spadkobiercy zdecydują się założyć dodatkowe postępowanie o dział spadku. Wówczas należy przygotować się na stałą opłatę w wysokości 500 zł – niezależnie od wartości dzielonego majątku. Opłata za każdy odpis uprawomocnionego postanowienia spadkowego wynosi 20 zł.

koszty sprawy spadkowej w sądzie

Sprawa spadkowa z testamentem

Jeśli wnioskodawca wykaże, że spadkodawca pozostawił po sobie testament, jest on odczytywany w trakcie posiedzenia. W przypadku gdy rozpatrywana jest sprawa spadkowa z testamentem obecność wszystkich stron postępowania na sali sądowej jest obowiązkowa.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Jeżeli spadkobierca lub spadkobiercy zyskali prawo do dziedziczenia majątku obciążonego długiem, przysługuje im prawo do jego odrzucenia lub przyjęcia z tzw. dobrodziejstwem inwentarza. W tym przypadku konieczne jest złożenie stosownego oświadczenia spadkowego. Jeśli zadłużenie przewyższa wartość otrzymanego spadku, spadkobierca ma prawo odrzucić go w całości. Nie jest w takim przypadku konieczne założenie sprawy spadkowej.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje odpowiedzialność za długi odziedziczone razem z majątkiem, jednak w wysokości nie wyższej niż wartość przejętego spadku. W takim przypadku również nie jest konieczna sprawa spadkowa w sądzie, jednak niezbędne będzie sporządzenie przez komornika spisu inwentarza masy spadkowej, obejmującego wszystkie składniki dziedziczonego majątku wraz z określeniem ich wartości.

Ile trwa sprawa spadkowa w sądzie?

Priorytetem spadkobierców, którzy chcą formalnego potwierdzenia swoich praw do majątku po osobie zmarłej, często jest jak najszybsze zamknięcie sprawy. Nic więc dziwnego, że pytania o to, ile kosztuje sprawa spadkowa w sądzie, ile trwa postępowanie i jakie dokumenty trzeba przygotować, należą do najczęściej zadawanych. Warto zdawać sobie sprawę z faktu, że zarówno notarialne, jak i sądowe potwierdzenie prawa do spadku można uzyskać już po pierwszej wizycie w kancelarii lub posiedzeniu na sali rozpraw. Co do zasady, tego rodzaju procedury przebiegają sprawnie, o ile wszystkie strony postępowania wykazują pełną gotowość do współpracy. Najszybciej rozstrzygnięta zostanie oczywiście sprawa spadkowa z testamentem. Jednak nawet wówczas, gdy zmarły nie pozostawił po sobie ostatniej woli, można bardzo szybko uzyskać formalne poświadczenie prawa do dziedziczenia.

Sprawa spadkowa a pomoc kancelarii prawnej

Przygotowując się do postępowania spadkowego – czy to prowadzonego przez sąd, czy w gabinecie notariusza – warto zapewnić sobie odpowiednie wsparcie. Pracownik specjalizujący się w sprawach o ustalenie prawa do spadku, jak również w postępowaniach o jego podział, pomoże w skompletowaniu niezbędnych dokumentów. Zapewni także pomoc w sporządzeniu kompletnego wniosku, umożliwiającego założenie sprawy spadkowej.

Mecenas może również reprezentować spadkobiercę w trakcie postępowania sądowego lub przed notariuszem. Doświadczenie oraz wiedza prawnicza, pomagają mu spojrzeć na trudną, często emocjonalnie traktowaną przez członków rodziny materię z właściwym dystansem. To z kolei umożliwia wypracowanie najkorzystniejszej strategii oraz znacznie zwiększa szansę na szybkie, pomyślne dla spadkobiercy zamknięcie sprawy o przyznanie lub podział spadku.